Natuur ligt weken voor op schema
Door de hoge temperaturen in februari ziet Fiona Franken, ecoloog van de provincie Noord-Brabant, dit jaar veel verschuivingen in de natuur. Bruine kikkers en teken doen geen winterslaap meer en insecten worden te vroeg wakker. “Je ziet dat er iets mis is”.
Afbeelding: katje van een boswilg. (Foto: Fiona Franken)
Bruine kikker doet geen winterslaap meer
De bruine kikkers deden vroeger altijd een winterslaap. De afgelopen jaren zien Franken en haar collega’s een duidelijke verandering: door de zachte winter wordt de bruine kikker het jaar rond waargenomen. “De bruine kikker is wel van slag ja”, zegt Franken. “En we zien meer rare dingen door de hoge temperaturen in januari en februari”.
Teken zijn het hele jaar actief
De teken vormen bijvoorbeeld een groot probleem. Waar die voorheen in de winter nooit actief waren, is dat nu wel anders. Franken: “Teken hebben we nu het hele jaar rond. De eerste melding van een teek kwam van een collega op 19 februari. Veel collega’s hebben ooit de ziekte van Lyme gehad, maar nu is er ook hersenontsteking die overgebracht kan worden door de teek: teken-encephalitis”. Het is dus belangrijk dat je je goed beschermt tegen teken. De belangrijkste tips: blijf op de paden, stop je broekspijpen in je sokken en doe altijd een tekencheck nadat je in het bos of op de heide bent geweest. Zelfs op grasvelden (ook die van je eigen tuin), kunnen teken voorkomen. Teken zitten vaak in hoog gras en varens.
Insecten te vroeg wakker
Franken ziet ook een verschuiving bij insecten en vogels. Hommelkoninginnen en vlinders worden steeds vroeger wakker, maar dan bloeit er nog niets en hebben ze dus niets te eten. Er zijn wel steeds eerder in het jaar bloeiende bomen, maar dat zijn soorten als de hazelaar en de berk die geen nectar hebben omdat het windbestoven bomen zijn. De insecten en vlinders zijn afhankelijk van insectenbestoven bomen zoals de wilg.
Afbeelding: Oranjetipje op pinksterbloem. Beide soorten van het vroege voorjaar. (Foto: Fiona Franken)
Trekvogels te laat in Nederland
“Ook zijn er trekvogels die niet meer wegtrekken, bijvoorbeeld de roodborstapuit en de ooievaar. Die blijven de laatste jaren in Nederland. Zij profiteren van de overwintering in eigen land omdat ze eerder kunnen broeden en de vroege insectenpiek kunnen meepakken voor hun vroege jongen,” aldus Franken. De andere trekvogels die wel naar het buitenland gaan, zoals de bonte vliegenvanger, zijn vaak net te laat voor de insectenpiek. Ook bij de koolmees is bekend dat ze net te laat beginnen te broeden. Dan is de rupsenpiek voorbij als de jongen komen. Die soorten kunnen zich minder makkelijk aanpassen. “Vooral de bonte vliegenvanger gaat daarom achteruit. Dit fenomeen is slecht te voorkomen, want wij hebben geen sturing op trekgedrag van vogels en insectenpieken. Eitjes van insecten worden gelegd als er bladontvouwing ontstaat en dat is steeds vroeger”.
Wat kun jij zelf doen
Om de natuur weer in het ritme te krijgen is er grootschalige verandering nodig, aldus Franken. Zelf kun je alleen kleine dingen bijdragen, zoals energiezuinig leven, biologische bloembollen planten en meer fietsen. Wat ook helpt is meldingen maken van veranderingen in de natuur via de Natuurkalender. Op die manier kunnen de verschuivingen die plaatsvinden nauwkeurig in kaart gebracht worden.
Meer nieuws
augustus 2024
- 29 augustus 2024 - Beek Keersopperbeemden hersteld
- 13 augustus 2024 - Natuurbranden beheersen wordt steeds belangrijker: zo kun jij helpen
- 09 augustus 2024 - Hittegolf van 2019 in een hetere toekomst
- 08 augustus 2024 - Onderzoek naar hitte in bestaande woningen
- 05 augustus 2024 - Nieuwe tool in Klimaateffectatlas toont KNMI’23-scenario’s
juli
- 16 juli 2024 - Expeditie Klimaatadaptatie Zuid-Nederland 2100: met opgestroopte mouwen de toekomst tegemoet!
- 01 juli 2024 - Prijsvraag Natuur in Eigen Hand 2024